TY  - JOUR
AU  - Erdoğan, Cemal
TI  - Anayasa Mahkemesi'nin Bireysel Başvuru Yargısında "Etkin Başvuru Yolu" Kriterinin Yeniden Yorumu
JO  - Hukuk Dergisi
PY  - 2026
VL  - 1
IS  - 1
SP  - 11
EP  - 46
DO  - 10.HUKUKDERGI/2026.1.01
UR  - https://doi.org/10.HUKUKDERGI/2026.1.01
AB  - Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru yargısına ilişkin olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadından devraldığı "etkin başvuru yolu" kriteri, son dönemde önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Mahkeme, 2018 öncesinde bu kriteri, başvurucudan istisnasız tüketilmesi beklenen iç hukuk yollarının tamamı bakımından geniş bir biçimde uygulamaktaydı; ne var ki 2023 sonrasında verilen bir dizi kararla, etkinliği fiilen sağlanmayan başvuru yollarının tüketilmesinin aranmayacağı yönünde bir esnemeye gidilmiştir. Bu çalışma, söz konusu içtihat değişikliğini sistematik biçimde haritalandırmayı; değişikliğin AİHM içtihadıyla uyumlu olup olmadığını sorgulamayı ve uygulayıcı hâkimlerin bu yeni çerçeveyi başvuru kabul edilebilirlik incelemesinde nasıl içselleştirmesi gerektiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel iddiası şudur: Mahkeme'nin yeni yorumu, AİHM'in son içtihadıyla genel olarak uyumludur; ancak "fiili etkinlik" denetiminin objektif kriterlerinin henüz tam olarak çerçevelenmemiş olması, bireysel başvurunun öngörülebilirliğini zayıflatmaktadır. Çalışmada, somut kriterleri ortaya koyacak dört basamaklı bir denetim modeli önerilmektedir.
ER  -