Giriş

Bilişim suçlarına ilişkin yargılamalarda elektronik delilin ispat değeri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 243 vd. hükümlerinde tanımlanmış suç tiplerinden dolayı, ceza muhakemesinin en hayati alanlarından birini oluşturmaktadır. Türk hukukunda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 217 ile düzenlenen "delillerin serbest değerlendirilmesi" ilkesi, esas itibariyle elektronik delili de kapsamakta; ne var ki bu serbestlik, delilin elde edilme biçimi, zincirin korunması ve sunum usulü konularındaki standart eksikliğiyle birlikte ağır bir öngörülemezlik üretmektedir.

Bu çalışma, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin son beş yıllık içtihadını sistematik biçimde taramakta; Almanya, İngiltere ve Fransa'da aynı dönemde verilen önder kararlarla karşılaştırma yapmaktadır.

I. CMK Çerçevesinde Elektronik Delilin Hukuki Statüsü

A. Delil serbestisi ilkesi ve sınırları

CMK m. 217/1 hükmü, hakimin "kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabileceği"ni; m. 217/2 ise hâkimin delili serbestçe takdir edeceğini belirler. Bu çerçeve, elektronik delili özel bir kategoriye yerleştirmez; ancak elektronik delilin niteliği gereği, doğrulanma usulü doğrudan ispat değerini etkiler.1

B. Delil yasakları

CMK m. 206/2 ve m. 217/2 hükümleri, "kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular"ın delil olarak kabul edilemeyeceğini hüküm altına almaktadır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin bu hükümleri yorumu, son dönemde özellikle CMK m. 134'e göre yapılan arama-el koyma işlemlerinde dar bir uygulamaya yönelmiştir.

II. Yargıtay 12. Ceza Dairesi İçtihadının Sistematik Taraması

2020–2025 yılları arasında verilen yayımlanmış 47 karar üzerinden gerçekleştirilen sistematik taramada üç ana eğilim tespit edilmiştir:

  1. Hash karşılaştırması: İncelenen 47 kararın yalnızca 9'unda hash karşılaştırması bir kabul kriteri olarak değerlendirilmiştir.
  2. Zincirin bütünlüğü: Kararlarda zincirin bütünlüğüne ilişkin sistematik bir test geliştirilmemiştir.
  3. Bilirkişi raporu standardı: Adli bilişim raporlarının asgari içeriği bakımından bir standart bulunmamaktadır.

III. Avrupa Yargı Kararlarıyla Karşılaştırma

A. Almanya — BGH 2 StR 246/22

Alman Federal Yüksek Mahkemesi 2023 tarihli bu kararında, EncroChat şifreli iletişim platformunun şifresinin kırılması sonucu elde edilen verilerin delil olarak kabul edilebilirliği konusunda titiz bir denetim yapmıştır.2

B. AİHM — Big Brother Watch / Birleşik Krallık

AİHM Büyük Daire'nin 2021 tarihli bu kararı, kitlesel iletişim takibinin AİHS m. 8 çerçevesinde nasıl denetlenmesi gerektiğine ilişkin altı kriterli bir çerçeve geliştirmiştir.3

Sonuç ve Yasal Değişiklik Önerisi

Türk hukukunda CMK'ya ek olarak özel bir "Elektronik Delil Yönetmeliği" çıkarılması veya CMK m. 134'e bir hüküm eklenerek elektronik delilin asgari işleme standartlarının normatif olarak belirlenmesi önerilmektedir. Bu çerçevenin asgari unsurları şunlar olmalıdır: zorunlu hash karşılaştırması, delil zincirinin tutanağa bağlanması, adli bilişim raporunun standart içerik şartları ve "Big Brother Watch" kriterlerinin iç hukuka uyarlanması.